Ym mhob etholiad y gofynnir i ni bleidleisio ynddo, mae yna bleidiau amlwg i’w hystyried. Mae’r ‘tri mawr’ – y Ceidwadwyr, Llafur, a’r Democratiaid Rhyddfrydol – wedi bod yn gyffredin yn hanesyddol mewn etholiadau ledled y DU. Os ydych chi’n byw yn yr Alban, fe welwch yr SNP ar eich papur pleidleisio. Yng Nghymru, bydd Plaid Cymru yn ymgeisio ym mhob etholaeth.

Efallai y byddwch chi’n gweld pleidiau sy’n llai adnabyddus. Gallai rhai gynnig ymgeiswyr mewn llawer o etholaethau, ac eraill mewn nifer fwy cyfyngedig o ardaloedd. Dros y blynyddoedd diwethaf, mae’r Blaid Werdd wedi tyfu yn ei dylanwad. Mae Reform UK (Plaid Brexit gynt) bellach yn chwaraewr difrifol iawn. Ac mae yna bleidiau Cristnogol llai, sosialwyr, rhyddewyllyswyr, a phobl nad ydynt yn datgan unrhyw gysylltiad â phlaid, gan ddewis yn hytrach sefyll yn annibynnol.

Mae’n debyg bod ein hagwedd at bleidiau llai ac ymgeiswyr annibynnol yn amrywio’n eithaf sylweddol. Bydd gan rai ohonom gysylltiad cryf â phlaid – un o’r rhai mawr, er enghraifft – a fydden ni byth yn ystyried pleidleisio dros endid llai, gan gredu nad oes ganddynt unrhyw obaith gwirioneddol o lwyddiant etholiadol. Efallai y bydd eraill yn arfer pleidleisio dros bleidiau llai neu ymgeiswyr annibynnol oherwydd eu cydwybod ar fater neu faterion penodol. Efallai bod eraill wedi bwrw eu pleidleisiau’n eang dros y blynyddoedd, gan fyw yn y garfan sylweddol, a braidd yn annirnad, o Gymru, Albanwyr a Saeson sy’n ‘bleidleiswyr symudol’. Ac rwy’n amau nad yw nifer dda ohonom yn gwybod beth i’w feddwl ar y mater hwn!

Roeddem yn meddwl y byddai’n ddefnyddiol rhoi sylw i ychydig o egwyddorion arweiniol, er mwyn helpu Cristnogion i ystyried y mater hwn. Er na fyddwn yn dweud wrthych dros bwy i bleidleisio – plaid fawr, plaid fach, neu ymgeisydd annibynnol – credwn fod rhesymau da dros ystyried pob endid a restrir ar ein papurau pleidleisio wrth i ni ddod i fwrw ein pleidleisiau. Dyma dri rheswm pam.

1. Mae amrywiaeth yn beth da

Mae’r ffaith bod pleidiau llai ac ymgeiswyr annibynnol yn bodoli ym mhob etholiad yn dyst i’r rhyddid democrataidd yr ydym yn ei fwynhau. Mae dinasyddion yn gallu sefyll am swydd yn annibynnol neu ffurfio plaid wleidyddol gydag unigolion eraill o’r un anian i geisio cael eu hethol. Mae’n dda cael dewis eang o bleidiau ac ymgeiswyr i bleidleisio drostynt, a pheidio â chael eich cyfyngu i ddwy blaid y ‘sefydliad’ sy’n trosglwyddo baton grym o’r naill i’r llall o’r naill etholiad i’r llall. Mae’r twf mewn pleidiau yn adlewyrchu amrywiaeth o safbwyntiau yn ein cymdeithas ac yn rhoi cyfrwng i bobl sicrhau bod eu llais yn cael ei glywed. Mae’n werth ymchwilio i’r holl bleidiau ac unigolion sy’n sefyll yn eich ardal i weld beth sydd ganddynt i’w ddweud, ac a allent gynrychioli eich barn yn dda.

2. Mae pleidiau llai yn mynegi barn y cyhoedd

Dros y degawdau, mae cyfansoddiad gwleidyddol y seneddau datganoledig wedi aros ar y chwith yn gyffredinol ond bu adegau pan ddaeth pleidiau llai ac annibynwyr i’r amlwg a chael dylanwad sylweddol. Efallai y byddant yn gysylltiedig â galw poblogaidd am newid polisi, neu anfodlonrwydd ynglŷn â gweithredoedd y pleidiau mwy. Gall pleidiau ac unigolion un mater gael effaith mewn ffyrdd annisgwyl, gan ddarparu cyfrwng i farn y cyhoedd, a siapio naratif y cyfryngau.

3. Maen nhw’n helpu pleidleiswyr gyda chydwybod sensitif

Trydydd rheswm bod pleidiau llai ac ymgeiswyr annibynnol yn beth da yw eu bod yn rhoi plaid i bleidleisio drosti i  bobl sydd â chydwybod benodol ar fater neu faterion penodol.. Efallai bod gan Gristion bryder arbennig am un mater – materion amgylcheddol, cyfiawnder cymdeithasol, addysg, neu ryddid crefyddol er enghraifft – ond yn  teimlo nad yw pleidiau mwy yn gwneud yr hyn y dylent.  Neu efallai bod y pleidiau mwy wedi cyfaddawdu cymaint ar yr un mater hwnnw fel na allant roi pleidlais iddynt. Yn hytrach nag ymatal rhag pleidleisio – rhywbeth na fyddem yn ei argymell o ystyried y fraint enfawr o gael pleidlais – efallai y bydd y person hwn yn gweld bod plaid lai neu unigolyn cyd-fynd yn fwy â nhw ar y mater y maent yn poeni amdano.

Gobeithiwn y bydd yr egwyddorion hyn yn eich helpu wrth i chi ystyried eich pleidlais yn weddigar.  Beth am edrych ar y blogiau hyn ar faterion eraill y mae Cristnogion yn meddwl amdanynt yn y cyfnod cyn etholiad?