Nid yw’r term ‘Rhyddid i lefaru’ yn ymddangos yn y Beibl; fel cysyniad, mae wedi’i wreiddio fwy yng ngwleidyddiaeth America yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg nag yn yr Ysgrythur.

Nid yw’r Beibl yn awgrymu o gwbl y dylen ni ddisgwyl cael rhyddid i lefaru. Mae’r bywyd y mae Iesu’n ei addo wedi’i farcio gan erledigaeth. Y noson cyn iddo farw, dyma ddywedodd: “Os yw’r byd yn eich casáu chwi, fe wyddoch ei fod wedi fy nghasáu i o’ch blaen chwi.” (Ioan 15:18). Mae Iesu’n disgwyl i’n gwerthoedd ni a gwerthoedd y byd wrthdaro, ac i’r byd beidio hoffi’r hyn sydd gennym i’w ddweud.

Mae rhyddid i lefaru llawer y bobl yn y byd yn cael ei gyfyngu. Ar ôl i Pedr ac Ioan iachau’r cardotyn cloff yn Actau 4, roedd y Sanhedrin wedi’u cynhyrfu gan gymryd camau i geisio eu tawelu ac yn eu rhybuddio i beidio â siarad am Iesu eto. Mae ymateb Pedr ac Ioan yn hyfforddiadol heddiw: “A yw’n iawn yng ngolwg Duw wrando arnoch chi yn hytrach nag ar Dduw? Barnwch chwi. Ni allwn ni dewi â sôn am y pethau yr ydym wedi eu gweld a’u clywed.” (Actau 4:19-20).

Os bydd ymdrechion i’n hatal rhag llefaru Gair Duw, rydym i fod i wrando ar Dduw yn hytrach nag ar ddyn. Mae hyn yn amserol ar hyn o bryd mewn perthynas â rhywioldeb a rhywedd, lle mae ymdrechion wedi bod i droseloddi hyfforddiant ac arweiniad bugeiliol sy’n unol ag addysgu Cristnogol hanesyddol.

Ond hyd yn oed os nad yw’r term ‘Rhyddid i Lefaru’ yn Feiblaidd, mae’r cysyniad yn dda: creodd Duw ni’n fodau sy’n cyfathrebu. Er y gall y tafod gael ei ddefnyddio er drygioni, mae’r gallu i siarad yn rhan o gynllun da Duw i ddynoliaeth. Nid yw Duw am i unrhyw un fod heb lais: “Dadlau o blaid y mud, a thros achos yr holl rai diobaith.” (Diarhebion 31:8-9).

Mae Duw yn galw ar y pwerus i siarad ar ran y rhai di-rym, fel bod pawb yn cael ei gynrychioli. Ond gwell fyth yw bod y rhai di-lais yn gallu siarad drostynt eu hunain. Rhoddodd Iesu ei hun y gallu i’r mud siarad.

Mae rhan o “garu ein cymydog fel ni ein hunain” yn golygu caniatáu i eraill siarad yn rhydd. Er mwyn i ryddid llefaru weithio, mae’n rhaid iddo weithio i bawb, mewn cymdeithas lle mae pobl yn gallu trafod heb gael eu tawelu. Fel Cristnogion, mae’n rhaid i ni wrando ar bethau nad ydyn ni’n eu hoffi, yn gyfnewid am allu dweud pethau ein hunain.

Un peth yw cael y gallu i siarad. Ond fel Cristnogion, rydyn ni’n cael ein galw i siarad mewn ffordd arbennig: gyda gras a gwirionedd, gan gydnabod fod y rhai rydyn ni’n anghytuno â nhw wedi eu creu “ar lun a delw Duw”. Mae llefaru i fod er lles pobl eraill; nid yw i fod yn greulon nac yn faleisus. Mae hyd yn oed beirniadaeth a herio i fod i adeiladu’r person sy’n eu derbyn. Fel yr ysgrifennodd Paul am siarad gyda rhai sydd ddim yn Gristnogion: “Bydded eich gair bob amser yn rasol, wedi ei flasu â halen, ichwi fedru ateb pob dyn fel y dylid” (Colosiaid 4:6).